Trung tâm công nghệ sinh học Thành Phố Hồ Chí Minh

Một nhóm nghiên cứu quốc tế do các nhà khoa học từ Đại học Alicante (UA) dẫn đầu đã phát hiện rằng việc gia tăng tỷ lệ canh tác hữu cơ có thể cải thiện năng suất cây trồng, đồng thời duy trì sức khỏe đất và đa dạng sinh học. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Sustainability cho thấy các cảnh quan có ít nhất 50% diện tích canh tác hữu cơ có thể tối ưu hóa năng suất cây trồng, đa dạng sinh học đất và các chức năng hệ sinh thái quan trọng như lưu trữ carbon, chu trình dinh dưỡng và điều tiết nước.

Nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ dự án SOILGUARD (Horizon 2020), phân tích 179 khu đất canh tác, chủ yếu sản xuất ngũ cốc tại 8 quốc gia thuộc châu Âu, châu Phi, châu Á và Nam Mỹ, bao phủ nhiều điều kiện khí hậu và mức độ suy thoái đất khác nhau. Mặc dù các tác giả ghi nhận rằng quản lý theo hướng sinh thái có thể làm giảm năng suất trung bình, kết quả cho thấy năng suất cao không nhất thiết phải đánh đổi với đa dạng sinh học và chức năng của đất ở cấp độ nông trại.

Theo Santiago Soliveres Codina, nhà nghiên cứu tại Khoa Sinh thái học và Viện Nghiên cứu Môi trường Đa ngành Ramón Margalef (IMEM) của UA, đồng thời là đồng tác giả nghiên cứu, “có những trang trại cả truyền thống lẫn hữu cơ đạt kết quả xuất sắc ở cả ba khía cạnh.” Ông cho biết thêm: “Bước tiếp theo là tìm hiểu những thực hành mà các nông hộ này áp dụng để đạt năng suất cao trong khi vẫn duy trì đất khỏe mạnh. Có thể họ áp dụng các biện pháp tái sinh như giảm tần suất cày xới, sử dụng chất cải tạo đất hữu cơ, duy trì thảm thực vật lâu dài, hoặc lựa chọn cây trồng và giống phù hợp với điều kiện địa phương.”

Theo tác giả chính Laura García-Velázquez, cũng là nhà nghiên cứu tại IMEM, Đại học Alicante, “kết quả của chúng tôi chứng minh rằng đất đa dạng và hoạt động tốt không mâu thuẫn với năng suất cây trồng cao.” Bà nhấn mạnh rằng “việc áp dụng các thực hành sinh thái trên ít nhất 50% diện tích đất nông nghiệp có thể là chìa khóa để đảm bảo tính bền vững lâu dài của hệ thống lương thực.”

Nghiên cứu cho rằng quá trình chuyển đổi sang canh tác hữu cơ nên được ưu tiên tại các khu vực đất bị suy thoái ở mức trung bình đến cao, nhằm tối đa hóa lợi ích môi trường và giảm thiểu suy giảm năng suất.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng những loại đất này “thường có năng suất thấp hơn. Do đó, xét từ góc độ của nông dân và toàn xã hội, việc ưu tiên chuyển đổi sang canh tác hữu cơ tại các khu vực này sẽ giúp giảm rủi ro kinh tế và gia tăng lợi ích môi trường.” Chiến lược này đồng thời góp phần nâng cao sức khỏe đất và đảm bảo an ninh lương thực, đồng thời giảm thiểu nguy cơ phát sinh xung đột trong quá trình chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp mới.

Nghiên cứu được thực hiện bởi 22 tổ chức từ 9 quốc gia, cung cấp bằng chứng khoa học nhằm hỗ trợ và thúc đẩy các mục tiêu của Chiến lược “Từ nông trại đến bàn ăn” của Ủy ban châu Âu, trong đó đặt mục tiêu đạt 25% diện tích đất nông nghiệp canh tác hữu cơ vào năm 2030. Tuy nhiên, theo các tác giả, “mục tiêu này có thể chưa đủ và cần được nâng cao hơn nữa nhằm đảm bảo tính bền vững của hệ thống nông nghiệp - thực phẩm và đáp ứng các mục tiêu toàn cầu về đa dạng sinh học.”

Các nhà nghiên cứu từ UA cũng lưu ý rằng các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) đặt ra tiêu chí giảm 50% ô nhiễm đất và nước, cũng như việc sử dụng thuốc trừ sâu trong những năm tới. Do đó, “việc triển khai các thực hành sinh thái là hết sức cần thiết.”

Nguồn: phys.org