Trung tâm công nghệ sinh học Thành Phố Hồ Chí Minh

Nghiên cứu của các nhà khoa học tại Trường Y Ribeirão Preto thuộc Đại học São Paulo (FMRP-USP), được đăng trên tạp chí Current Research in Biotechnology, số 9 năm 2025, đã chứng minh rằng các hạt nano bạc được tổng hợp từ dịch chiết ngoại bào do nấm Trichoderma reesei tạo ra có khả năng được sử dụng để phòng ngừa và điều trị COVID-19.

Các nhà nghiên cứu đã tiến hành thử nghiệm khả năng phòng ngừa virus SARS-CoV-2 trên chuột hamster. Chuột hamster được lây nhiễm virus SARS-CoV-2 qua đường mũi với liều 5 × 10⁴ PFU trong 100 µl môi trường DMEM trong vòng 1,5 giờ. Sau đó, chuột được điều trị bằng nano bạc với liều 1 mg/kg thể trọng. Kết quả cho thấy các hạt nano bạc không chỉ ức chế sự nhiễm trùng mà còn làm giảm lượng virus SARS-CoV-2 trong phổi, từ đó làm giảm tình trạng viêm ở loài gặm nhấm này.

Phát hiện này mở ra tiềm năng phát triển thuốc xịt mũi và các sản phẩm khác để chống lại các bệnh do virus gây ra như cúm mùa, HIV/AIDS, bệnh zona và nhiều bệnh khác.

Nhóm nghiên cứu đặc biệt tập trung vào việc phân tích tương tác giữa các hạt nano bạc (AgNPs) với protein gai của virus SARS-CoV-2. AgNPs có ái lực với chuỗi A của protein S của virus SARS-CoV-2 cao hơn so với ái lực giữa chuỗi A này với thụ thể ACE-2 của người. Do đó, AgNPs bám vào chuỗi protein của virus, ức chế sự nhận diện của virus với tế bào chủ, từ đó ngăn chặn sự tiến triển của bệnh.
 

Hình: Các hạt nano bạc liên kết với protein gai được virus SARS-CoV-2 sử dụng để xâm nhập vào tế bào vật chủ.
(Nguồn: Amaral và ctv, 2025)
 

“Thông qua phân tích bằng máy tính, chúng tôi phát hiện rằng các hạt nano bạc có khả năng liên kết với protein gai – loại ‘chìa khóa’ mà virus SARS-CoV-2 sử dụng để xâm nhập vào tế bào vật chủ và nhân lên. Bằng cách này, chúng có thể ức chế tới 50% khả năng xâm nhập của virus vào tế bào,” các nhà nghiên cứu giải thích.

Bên cạnh khả năng ngăn ngừa COVID-19, nhóm nghiên cứu còn phát hiện rằng các hạt nano bạc có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác. Đáng chú ý, các hạt AgNPs không chỉ ngăn chặn sự xâm nhập của virus SARS-CoV-2 vào tế bào mà còn cải thiện tình trạng viêm phổi cấp tính ở chuột – một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất của COVID-19. Cụ thể, AgNPs ức chế sự hoạt hóa của inflammasome – một phức hợp protein nội bào kích hoạt phản ứng miễn dịch quá mức, còn gọi là “cơn bão cytokine”, thường gặp ở các ca bệnh COVID-19 nặng – đồng thời làm giảm sản xuất interleukin-1 beta (IL-1β), một loại protein liên quan đến phản ứng viêm.

Mặc dù cần thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về các cơ chế liên quan đến việc ức chế phản ứng viêm, các nhà khoa học cho rằng AgNPs có thể làm giảm các phản ứng viêm do virus SARS-CoV-2 gây ra, từ đó hạn chế tổn thương tế bào, giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh và hạ thấp tỷ lệ tử vong.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu cũng kết luận rằng quy trình tổng hợp các hạt nano bạc bằng phương pháp sinh học là an toàn và bền vững, không sử dụng hóa chất độc hại. Nhờ đó, các hạt nano này có tiềm năng được ứng dụng trong sản xuất thuốc xịt mũi, dung dịch khử trùng, lớp phủ kháng khuẩn và các thiết bị y tế trong tương lai nhằm ngăn chặn sự lây lan của COVID-19 cũng như các loại virus khác.

Nguồn: https://insights.globalspec.com/article/23809/researchers-explore-fungus-based-silver-nanoparticles-as-potential-covid-19-remedy 
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2590262825000061?via%3Dihub#s0010