Trung tâm công nghệ sinh học Thành Phố Hồ Chí Minh
 

TRÌNH TỰ BỘ GENE CỦA NẤM GÂY BỆNH CÓ THỂ GIÚP NGĂN CHẶN BỆNH TRÊN CÂY CHUỐI

Chủ nhật - 06/08/2017 16:01
Các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Davis, và ở Hà Lan đã phát hiện cách mà nhóm ba loại nấm gây bệnh có liên quan chặt chẽ với nhau phát triển thành mối đe doạ đối với loài chuối trên thế giới, cùng lúc đó một tập đoàn quốc tế dẫn đầu bởi các nhà khoa học từ Wageningen UR (University & Research Centre) đã tìm ra DNA của loài nấm gây bệnh đốm lá Sigatoka ở chuối. Những phát hiện này góp phần giúp tăng tính bền vững của ngành trồng chuối, ví dụ như thông qua sự phát triển tính đề kháng của cây chuối. Cả hai nghiên cứu đã được công bố trên PLOS Genetics vào tháng 8 năm 2016.

            Nhóm nấm Sigatoka

Phức hợp bệnh Sigatoka do một nhóm ba loại nấm gần loài  - đốm vàng lá sigatoka (Pseudocercospora musae), đốm lá eumusae (Pseudocercospora eumusae) và đốm đen lá sigatoka (Pseudocercospora fijiensis) – là các tác nhân gây bệnh nổi bật trên cây chuối trong nhiều thế kỷ trước.

            Đốm vàng lá sigatoka là loại đầu tiên trong 3 loại được ghi nhận ở chuối, mặc dù ngày nay bệnh đốm lá eumusae và đốm đen sigatoka mới là các tác nhân gây ảnh hưởng nặng nhất, trong đó đốm đen sigatoka gây ra những thiệt hại đáng kể nhất đối với ngành sản xuất chuối trên toàn thế giới. Bào tử nấm gây đốm đen sigatoka có trong không khí và tác động đến lá cây chuối ở vườn  quy mô nhỏ và lớn, nếu không kiểm soát bằng hoá chất sẽ gây ra thiệt hại lớn về năng suất. Bệnh này cũng làm giảm chất lượng trái cây, gây chín sớm.  Loại chuối Cavendish, giống thường được trồng ở hầu hết nơi trên toàn thế giới, đặc biệt nhạy cảm với nấm gây đốm đen sigatoka. Chuối Cavendish di truyền đồng nhất, vì vậy bệnh có khả năng gây hết hàng loạt các cây.

            Trình tự DNA cung cấp khả năng kiểm soát dịch bệnh

Gert Kema, Giáo sư khoa Bệnh học thực vật nhiệt đới đại học Wageningen và chuyên gia về chuối giải thích: “Bệnh đốm đen sigatoka tác động to lớn đến xã hội, sinh thái và kinh tế trên toàn thế giới. Nhờ việc phát hiện các trình tự DNA của nấm Pseudocercospora bây giờ chúng ta đang có được một cái nhìn sâu sắc hơn về sự tương tác giữa nấm và chuối. Điều này cung cấp cho chúng ta những phương hướng giúp tăng tính bền vững cho ngành trồng chuối, tốt hơn với môi trường, người dân địa phương và nền kinh tế. Ví dụ những hiểu biết sâu về bệnh cho chúng ta cơ hội để phát triển ngành chuối phù hợp theo hướng sản xuất và xuất khẩu, và các phương hướng để đề kháng chống lại nấm gây đốm đen Sigatoka.

            Hi vọng rằng những hiểu biết mới về DNA của nấm gây đốm đen Sigatoka cũng cung cấp thông tin mới hữu ích trong việc phát triển hiệu quả các sản phẩm bảo vệ thực vật thân thiện với môi trường hơn. Điều này có thể làm giảm lượng phun thuốc diệt nấm, lần lượt cải thiện chất lượng cuộc sống của người làm việc trong các đồn điền và những người sống trong môi trường xung quanh.

            Cây chuối và các bệnh hại cây

            Chuối là cây ăn quả hàng đầu trên toàn thế giới và là loại thực phẩm đứng thứ tư trên toàn cầu, với 140 triệu tấn chuối được sản xuất hàng năm ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt. Tuy nhiên, chuối rất dễ bị nhiều bệnh có thể làm giảm sản lượng nghiêm trọng, đặt ra mối đe doạ đối với an ninh lương thực toàn cầu.

            Loại trái cây này cũng chịu đựng “vấn đề hình ảnh”, cho người tiêu dùng sự xuất hiện của nó và luôn luôn có sẵn như vậy, UC Davis – nhà nghiên cứu bệnh học phân tử cây trồng Ioannis Stergiopoulos nói. Trong thực tế, ngành công nghiệp chuối toàn cầu có thể bị xoá sổ chỉ trong vòng 5 đến 10 năm bởi sự phát triển nhanh của các bệnh do nấm gây ra. Hiện tại, phức hợp bệnh Sigatoka có thể giảm sản lượng chuối từ 50-70% nếu không được kiểm soát.

            Quản lý bệnh cần ứng dụng hơn 50 loại thuốc diệt nấm mỗi năm, gây tốn kém cho nông dân sản xuất nhỏ, những người đành phó mặc hậu quả cho bệnh.

            Thăm dò bộ gene để tìm giải pháp

            “Chúng tôi đã phát hiện rằng hai tác nhân gây bệnh cùng góp phần trong một mô hình thay đổi tương đương trong chu trình chuyển hoá cốt lõi cho phép chúng khai thác hiệu quả hơn tài nguyên dinh dưỡng có trong chuối”, Stergiopoulos nói, người cùng với nhà tin sinh học Ti-Cheng Chang,  nỗ lực thiết lập trình tự và phân tích bộ gene nấm đốm lá eumusae và nấm gây đốm vàng Sigatoka, so sánh kết quả của mình với trình tự bộ gene của nấm đốm đen  Sigatoka trước đây.

            Họ phát hiện ra rằng nấm đốm lá Eumusae và đốm đen Sigatoka trở nên độc hơn cho cây chuối không chỉ bằng cách ngưng hoạt động của hệ thống miễn dịch mà còn bằng cách thích ứng với quá trình chuyển hoá để phù hợp hơn với vật chủ, cho phép chúng tiếp thu và đồng hoá các chất dinh dưỡng hiệu quả hơn từ vật chủ.

“Bây giờ, lần đầu tiên, chúng ta hiểu về cơ sở di truyền quá trình tiến hoá của độc lực ở những bệnh do nấm gây ra, do đó cho phép chúng ta có cơ hội để can thiệp”, Steriopoulos nói.
 

Tác giả bài viết: Ngô Thùy Trâm - CN Vi sinh

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Dịch Vụ - Chuyển Giao
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây